1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

روش: روش پژوهش نیمهتجربی بود که با استفاده از طرح پیش آزمو ن- پس آزمون با گروه کنترل اجرا شد. گروه نمونه شامل 32 نفر از کارکنان یکی از بیمارستانهای شهر تهران بود کـه بـهطـور تـصادفی در دو گـروه 16 نفـره مداخلـه و کنتـرلجایگزین شدند . برنامه مداخله بهصورت هفتگ ی در 4 جلسه 4 ساعته به مدت 16 ساعت روی افراد گروه مداخله اجرا شد. دادهها با استفاده از پرسشنامه واکنشهای ف یزیولوژیکی استرس (PRS) و پرسشنامه تجدیدنظر شده مهارت هـای ارتبـاطی (CSTR) در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون از افراد هر دو گروه جمعآوری و با استفاده از نرمافزار SPSS v.19 و بـا روش تحل یـل کوواریانس چند متغیره تجزیه و تحلیل شد.
یافتهها: نتایج نشان داد آموزش شناختی- رفتاری گروهی موجب افزایش معن ادار م یانگین نمره مهارت هـای ارتبـاطی ونیز کاهش معنادار میانگین نمره شاخصهای فیزیولوژیکی استرس در افراد گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل شده است.
نتیجهگیری: آموزش شناختی- رفتار ی گروه ی روشی مؤثر بر بهبود سلامت روانی کارکنان بهداشتی است کـه نیازمنـدتوجه بیشتری از سو ی مدیران بهداشتی و پژوهشگران بالینی حوزه سلامت است.

کلید واژه ها: آموزش شناختی- رفتار ی گروهی، کارکنان بیمارستان، سلامت روانی

تاریخ دریافت: 12/6/1393 تاریخ پذیرش: 6/12/1393

مقدمه

استرس از یک د ید مشخص، ممکن است عملکـرد
و ک یفیت زندگ ی افراد را بهبود بخشد؛ زیرا هر فـردی با یـ د چالشهایی را در زندگی خود تجربه کنـد، امـا اگـر شـدتاسترس بیش از حد باشد و به صورت مزمن ادامه یابد اثـرسودمند خود را از دسـت مـیدهـد و مـضر مـیشـود (1). بنابراین، با وجود این که پاسـخ بـه اسـترس بـرای بقـای انسان یک پاسخ سازگارانه و انطباقی محسوب میشود، اماهر گاه انسان در طولانی مـدت در معـرض اسـترس قـرارگیرد، تعادل روان شناختی و جسمانیاش به هم مـیخـورد(2). نشانههای تجربه استرس در محیط شغل ی بـه صـورت تغییرات رفتار ی مانند بیعلاقگی، ناسازگار ی، خشم، رفتـارناپخت ه و غیب ت از ک ار خ ود را ن شان م یده د (3و4).
همچنین، تجربه استرس اثـرات منفـی ز یـادی بـر ترشـحهورمونها، س یستم قلب ی عروقی، تغییرات سوخت و سـاز ی و گوارش ی، س یستم ایمنی، درد، خـواب و حافظـه دارد (5). واکنش ف یزیولوژیکی بدن به استرس بهصـورت آزادسـازی انرژی به شکل گلوکز، پروتئین و چربی است. نـرخ ضـربانقلب، تنفس و فشارخون افزا یش م ییابد تـا از ایـ ن طر یـ ق انرژی را در سراسر بـدن پخـش کنـد. امـا سـطح فعالیـ ت سیـستماهـ ی سـطح پـایینتـر از قبیـل گـوارش، رشـد و تولیدمثل کاهش مییابـد . ی کـی از اثـرات منفـی اسـترسطولانی مدت، سرکوب سیستم ایمنی بدن و افزایش خطـرابتلا به بیماری است (6و7). بنابراین، استرس علاوه بر این که سلامت روانی فرد را تهدید م یکند، اثرات منفی ز یادی بر شاخصهای فیزیولوژیکی بدن میگذارد.
براساس نتا یج پژوهش ها مشاغل بهداشت ی استرس-آور هستند و کارکنان بخـش بهداشـت اسـترس ز یـادی را تجربه م یکنند. نتایج پژوهش های داخل ی و خارجی نـشاندادهاند که کارکنان بهداشتی، به ویژه پرستاران و کارکنـانبیمارستان، در معرض انواع عوامل استرسزا قـرار دارنـد واین امر آن ها را در معرض مشکلات سـلامت روانـی قـرارمیدهد. پژوهش اسدزند ی و همکاران نشان داد که شـیوع مشکلات سلامت روانی، به ویژه اضـطراب و اسـترس، درپرستاران بالا است و لازم است که از ایـ ن گـروه حمایـ ت کافی شود تا موجبات تـأمین پرسـتاران سـالم و در نتیجـهارتق ای س لامت جامع ه ف راهم گ ردد (8). پرسـتاران و کارکنـان بهداشـتی عوامـل اسـترسزای زیـادی از قبیـل تعارضهای بینفردی، اضافه بار نقش، ابهام نقش شـغلی،کنترل شغل ی پا یین، ناسازگار یهای ه ی جـانی و مـشکلاتسازگاری را تجربه میکنند. این عواملِ استرسزای شـغلی با رضا یت شغلی پا یین و مشکلات سلامت جسمی و روانی در کارکنان بهداشتی رابطه مستقیم دارد (9و10).
از سو یی د یگر، یکی از مهم ترین عوامـل اسـترسزا در کارکنان بهداشـتی، مهـارت برقـراری ارتبـاط مـؤثر بـابیماران و همکاران است که مـیتوانـد بـر ارایـه مطلـوبخدمات مراقبت های بهداشت ی اثر بگذارد. مهارت برقـراری ارتباط یکی از مهم ترین جنبه های ارایه خدمات مراقبت ی درحرفههای بهداشتی محسوب می شود. زیرا ارتباط مناسب ومؤثر م یتواند بیماران را تشویق کند که مشکلات و شرایط بیماری خود را با کارکنـان بهداشـتی در میـ ان بگذارنـد ومنجر به جمعآوری اطلاعات مهم و ح یـاتی از آن هـا شـودکه در فرایند تشخ یص و درمان بیماری بس یار مـؤثر اسـت.
مهارتهای ارتباط ی به رفتارهایی گفته میشود که به فـردکمک میکند عواطف و نیازهای خود را بهطور درست بیان کند و به اهداف بین فرد ی دست یابد. ایـ ن مهـارتهـا دوجنبه اساس ی را شامل مـیشـود : ارتبـاط کلامـی و ارتبـاطغیرکلامی (11). وجود نقص در هر یـ ک از ایـ ن جنبـه هـاتأثیر نـامطلوبی بـر عملکـرد شـغلی کارکنـان بهداشـتی ورضــایتمنــد ی بیمــاران دارد و سیــستم بهداشــتی را از اطلاعات ارزشمند ی که از طرف بیماران به کارکنان منتقل مـیش ود، مح روم م یکن د (12). در ای ن راس تا برخ ی پژوهشها نشان دادهانـد کـه بـین مهـارت هـای ارتبـاطی پرستاران و رضایت شغلی آن ها رابطـه مثبـت و معنـاداری وجود دارد . بهطوری که با افـزایش مهـارت هـای ارتبـاطی پرستاران رضا یت شغل ی آنان نیز افزا یش م ییابد (13و14).
همچنین، افزا یش مهارت های ارتباط ی میتواند بر رضایت-مندی بیماران از کارکنان بهداشتی تـأثیر گـذارد و موجـبافـزایش حـس احتـرام و اعتمـاد متقابـل بـین بیمـاران و کارکنان گردد (15).
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

نتایج برخ ی پژوهش های انجام گرفته در ایران نـشانداده که مهـارت هـای ارتبـاطی کارکنـان بهداشـتی در حـدمتوسط تا ضعیف اسـت (16و17). ایـ ن در حـالی اسـت کـهبراساس نتا یج پژوهشهـا مهـارت هـای ارتبـاطی ضـعیف وروابط غ یرمؤثر یـک مـانع مهـم در ارایـه مطلـوب خـدماتمراقبتهای بهداشت ی محسوب میشود (18). در ایـ ن زمینـهیکی از مهم ترین روش هـا بـرای افـزایش کیفیـ ت خـدمات
بهداش تی و درم انی، آم وزش مه ارتهـای ارتب اطی ب ه ارایه دهندگان این خدمات است (19). مهارت هـای ارتبـاطی قابل آموزش و یادگیری هستند بهطوری که حت ی دوره هـای کوتاه مدت آموزشی نیز تـأثیر قابـل ملاحظـهای در ارتقـای مهارتهای ارتباط ی داشته است و شـرکتکننـدگان پـس ازدریافت این مداخله ها، اعتماد به نفس بیشتر، آمـادگی بهتـر،اضطراب و استرس شغلی کمتر و بهبود مهارتهای ارتباطی را گزارش کردهاند (20و21). بهطور کل ی، م یتوان گفـت کـهمهارت برقرار ی ارتباط یکی از مهم ترین مهارت هـای مـوردنیاز بـرای مـشاغل بهداشـتی، اسـت. زیـ را بر اسـاس نتـایج پژوهشهای انجام گرفتـه مهـارت هـای ارتبـاطی کارکنـانبهداشتی با رضایتمندی بیماران از س یـستم هـای بهداشـتی (15و22) و نیز بـا رضـایت شـغلی خـود کارکنـان (13و14) رابطه مستقیم دارد . از سو یی د یگر، مهارت هـای ارتبـاط ی بـااسترس شغلی رابطه معکوس دارد و آموزش این مهـارتهـامیتواند منجر به کاهش استرس شغلی در مشاغل بهداشتی شود (16و23). آموزش مهارتهای ارتباط ی به ارایهدهندگان خدمات مراقبت های بهداشـتی و د رمـانی بـه آن هـا کمـکخواهد کرد تا از اشتباهاتی که در تعاملاتشان بـا بیمـاران رخمیدهد آگاه تر بوده و مهارتهای ارتباطی آن هـا ارتقـاء و درنتیجه رضا یتمندی بیماران تـا چنـدین برابـر افـزایش یابـد .
بنابراین، آموزش مهارتهای ارتباط ی به کارکنان بهداشتی ودرمانی به عنوان یکی از اصلیترین راه های افزا یش ک یفیـ ت خدمات مراقبت های بهداشت ی و درمانی شناخته شـده اسـت(24).
بـا توج ه ب ه ش یوع ب الای اس ترس و م شکلات مهارتهای ارتباط ی در کارکنان بخش سلامت، آنچـه کـهاهمیت پیدا م یکند، توجـه بـه مـدیریت اسـترس و بهبـودمهارتهای ارتباط ی این گروه بـا هـدف ارتقـای سـلامتجسمانی و روا نشناختی آنان است. بـرای ا یـن منظـور درکشورهای خارج ی مداخله های مدیریت استرس (25و26) و آموزش مهارت های ارتباط ی (27) بهطور مجـزا طراحـی وروی کارکنان بهداشتی اجرا شدهاند. نتایج این مداخلـههـا،که به طور مجزا اجرا شدهاند، نشان داده کـه مداخلـه هـای مدیریت استرس شامل تکنیکهای آرام سازی، مراقبه و یـ ا آموزش شناخت ی رفتار ی منجر به کاهش میزان استرس درکارکنان بهداشتی شده است (29-25). در یک پژوهش که هدف آن شناسایی مداخله هـای مـؤثر در ارتقـای سـلامت
روان ی پرس تاران ب ود م شخص ش د ک ه آم وز شه ای روان شناختی و بهویـ ژه مداخلـه شـناختی رفتـار ی ی کـی ازمؤثرترین مداخله ها برا ی پرستاران به شـمار مـیرود (30). در یک فراتحل یل که هدف آن شناسایی مداخله های مـؤثر در زم ینه مدیریت استرس بود 46 پژوهش تجربی کـه از 6 نوع مداخله مختلف برای مد یریت اسـترس اسـتفاده کـردهبودند، مو رد مقا یسه قرار گرفتند. نتایج نشان داد کـه روش شناختی رفتار ی در مقا یسه با روش هـای دیگـر در ارتقـای سلامت روان ی و اجتماعی کارکنان ب یـشترین اثربخـشی راداشته است (31). افزون بر این، در کـشورهای خـارجی درزمینه آموزش مهارتهای ارتباط ی نیز مداخله هایی طراح ی و اجرا شدهاند کـه نتـایج آن هـا حـاکی از اثربخـشی ایـ ن مداخلهها در بهبود مهارتهای ارتبـاطی و کـاهش میـ زان استرس کارکنان بهداشتی بوده است (32و33). بنابراین، باتوجه به معدود بودن پژوهشهای مداخلـهای در ایـ ران درزمینه مد یریت استرس و آموزش مهارتهای ارتبـاطی بـهکارکنان بهداش تی و نیز با توجـه بـه اهمیـ ت تع یـی ن تـأثیر روش شناخت ی رفتار ی گروه ی، هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آمـوزش شـناختی رفتـاری گروهـی بـر کـاهشاسترس و بهبود مهـارت هـای ارتبـاطی کارکنـان یکـی ازبیمارستانهای شهر تهران بود.

روش مطالعه
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

پژوهش حاضر به روش ن یمهتجربی و طـرح پـیش-آزمون پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه پژوهشش امل تم امی پرس تاران و کارکن ان ش اغل در یک ی از بیمارستانهای شهر تهـران در تابـستان 1392 بـود. روش انتخاب افراد گروه نمونه بهصورت نمونـهگ یـری داوطلبانـهبود. به این صورت که بـا انجـام همـاهنگی هـای لازم بـامسؤولان بیمارستان، در مرحله اول پس از اعلام فراخـوانعم ومی در تم ام ی بخــشه ای بیمارس ـتان، 70 نفــر از پرستاران و کارکنـان بـرای شـرکت در پـژوهش داوطلـبشدند. سـپس از بـین ایـ ن افـراد، 40 نفـر از افـرادی کـهمعیارهای ورود به مطالعه را داشتند بهطور تصادف ی انتخابو در دو گروه 20 نفره مداخله و کنترل جایگزین شدند . بـاتوجه به انصراف برخی شرکتکننـدگان، در نها یـت تعـداد32 نفر به عنوان گروه نمونـه (16 نفـر مداخلـه و 16 نفـرکنترل)، انتخاب شـدند. معی ارهـای ورود شـرکت کننـدگانشـامل تمایـل بـه شـرکت در پـژوهش، عـدم شـرکت در کلاسها و کارگاههای مرتبط بـا اسـترس و مهـارت هـای ارتبـاطی در طـول انجـام مطالعـه، اشـتغال در بیمارسـتان حداقل به مدت 2 سال و حضور کامل در تمـامی جلـساتبرنامه مداخله آموزشی بود . معیارهای خروج نیز شامل عدمتمایل برا ی حضور در ادامه پـژوهش، دریافـت آمـوزش درزمینه مدیریت استرس و مهارتهای ارتباط ی، عدم شرکت در حداقل یکی از جلسات برنامه مداخله آموزشـی در نظـرگرفته شد . پژوهشگران از زمان شروع پژوهش تا پایان آنبه منظور حفظ اصول اخلاقی در اجرای پژوهش و رعایـ ت حقوق شرکت کنندگان، علاوه بر گـرفتن رضـایت از آنـان،اصل رازدار ی و محرمانه نگه داشتن اطلاعات فردی آنـانرا رعایت کردند.
ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تجدیدنظر شـده
مهارتها ی ارتباطی (CSTR= Communication Skills Test-Revised) و پرسـشنامه واکـنش هـای فیزیولوژیکی بـه اسـترس (PRS= Physiological Reactions to Stress (PRS)) بـود . پرسـشنامهتجدیدنظر شده مهارتهای ارتباط ی شامل 34 گو یه اسـتکه مهارت های ارتباط ی را اندازهگیری م یکند. حاصل جمعنمرههای هر فرد در تمامی 34 گو یه نشانگر مهـارت هـای ارتباطی او است. روایی و پایایی این پرسشنامه بـه وسـیله حسینچاری و فداکار (34) برروی گروه نمونهای متـشکلاز 733 دانش آموز و دانشجو ی ایرانی بررسـ ی شـد ه اسـت .
این پژوهشگران به منظور سـنجش پا یـایی پرسـشنامه بـااستفاده از روش آلفای کرونباخ، ضریب پا یـایی کـل آن رابرابر 69/0 گزارش کردهاند که نشانگر پایایی قابـل قبـولاین ابزار برای استفاده در ایران اسـت. بـه منظـور بررسـی روای ی س ازه پرس شنامه از روش آم ار ی تحلی ل ع املی تأییدی به روش مؤلفههای اصل ی استفاده شـده اسـت کـهمقدار عدد ی شاخص KMO را برابر با 71/0 و نیز مقـدارع ددی ش اخص 2χ در آزم ون کروی ت بارتل ت را براب ر 01/2318 گزارش نمودهاند که در سـطح 0001/0 معنـادار بوده است (34). پرسشنامه واکنش هـای ف یزی ولـوژیکی بـه
اس ترس نی ز در س ال 1987 توس ط Ebel و همک اران (1983) با هدف اندازهگیری واکنش های ف یزیولوژیکی بدنبه استرس طراحی شده است (35). پرسشنامه حاضر انـواعگوناگون نشانه های ف یزی ولـوژیکی کـه بـدن در پاسـخ بـهاسترس از خود نشان میدهد را با 39 گو یـ ه انـدازهگ یـری میکند. نمرهگذاری ایـ ن پرسـشنامه در طیـ ف 5 درجـهای لیکرت از 1 تا 5 انجام میگیرد. در این پرسشنامه از پاسخ-گو خواسته میشود تـا میـ زان وقـوع نـشانه هـای جـسمیمختلف از قبیل سردرد، سرگیجه، معـده درد، تـپش قلـب،خشکی دهان، تعریق دست و پـا، بـالا رفـتن فـشارخون وغیره را در خود ارزیاب ی کند. کسب نمره 40 تـا 75 در ایـ ن پرسشنامه نشانگر نشانههای فیزیولوژیکی خفیف، نمره 76 تا 100 نشانگر نشانههای فیزیولوژیکی متوسط، نمـره 101 تا 150 نشانگر نشانههای فیزیولوژیکی ز یاد و نمره 151 بهبالا نشانگر نشانه هـای ف یزی ولـوژیکی شـدید در پاسـخ بـهاســترس اســت (35). روایــی پرســشنامه واکــنش هــای فیزیولوژیکی استرس توسـط اسـاتید صـاحبنظـر در ا یـن حوزه ت أیید شده است. در پـژوهش حاضـر ضـریب آلفـای کرونباخ این پرسشنامه برابر بـا 87/0 بـه دسـت آمـد کـهنشانگر همسان ی درونی مطلـوب ایـ ن مق یـ اس بـه عنـوانشاخصی از پایایی آن برای استفاده در ایران است.
پس از انتخاب گروه نمونـه، ابزارهـای پـژوهش در اختیار شرکت کنندگان قرار داده شد تـا آن را کامـل کننـد. سپس، آموزش شناختی رفتاری گروهـی طـی 4 جلـسه 4 ساعته (هفتهای یک جلسه) بهصورت کارگاهی و بـا روشسخنرانی و استفاده از پاورپوینت و کـاربرگ هـای تمـرین، روی افراد گروه مداخله اجرا گردید اما گروه کنتـرل هـیچ-گونه آموزشی در این زم ینه در یافـت نکـرد. در جلـسه ِاولمداخله آزمایشی، شرکت کنندگان گروه مداخله در خصوصعدم انتـشار اطلاعـات و کـاربرگ هـای تمر ی نـی جلـساتمداخله تا زمان اتمام پژوهش، توجیه شدند . محتوای کلـی جلسات برنامه مداخله در جدول شماره 1 آورده شده اسـت . لازم به ذکر است که به دلیل شرا یط شـغلی و محـدودیت زمـانی شـرکتکننـدگان گـروه مداخلـه بـرای شـرکت در جلسات، برنامه مداخله بهصورت فشرده (4 جلسه 4 ساعته ) طراحی شد تا با شرایط شرکتکننـدگان هماهنـگ باشـد.
زمان اجـرای برنامـه مداخلـه تابـستان 1392 بـود کـه درکلاسهای بخش آموزش ضمن خـدمت بیمارسـتان اجـراشد. پس از پایانِ برنامه مداخلـه، در مرحلـه پـس آزمـون،ابزارهای پژوهش با فاصله زمانی یک هفته پـس از پایـ ان آخــرین جلــسه مداخلــه مجــدداً رو ی شــرکتکننــدگان گروههای مداخله و کنترل اجرا شـد. در نهایـ ت، نتـا یج بـهدست آمده از پیش آزمون و پس آزمون با استفاده از روشتحلیل کوواریانس چندمتغ یره مقا یسه و دادههای جمعآوری شده در نرمافزار آماری SPSS v.19 با در نظـر گـرفتنسطح معناداری (05/0<p) تجزیه و تحلیل شد.
یافتهها
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

ویژگیهای جمع یـت شـناختی شـرکتکننـدگان بـهتفکیک گروه هـای مداخلـه و کنتـرل در جـدول شـماره 2 گزارش شده است. در گـروه مداخلـه م یـانگین و انحـرافاستاندارد سن به ترتیب 39 و 29/8 و در گروه کنترل 33 و61/7 بود . 69% شرکت کننـدگان گـروه مداخلـه و 5/62% شرکتکنندگان گروه کنتـرل زن بودنـد. در گـروه مداخلـه5/62% اف راد متأه ل و در گ روه کنت رل 3/81% متأه ل بودن د. در ه ر دو گ روه مداخل ه و کنت رل ب یش از 50% شرکتکنندگان تحصیلات لیسانس داشتند.
میانگین و انحراف معیار مهارت های ارتباطی گروه-های مداخله و کنتـرل در جـدول شـماره 3 گـزارش شـدهاست.
با توجه به جدول شماره 3، م یـانگین مهـارت هـای ارتباطی گروه مداخله در پس آزمون نسبت به پـیشآزمـونحدود 5 نمره افزایش داشته است؛ در حالی که این افزا یش در گروه کنترل مکنرل مشاهده نم یشود. به منظور تعیـی ن این که آیا این تفـاوت معنـادار بـوده و برنامـه مداخلـه درافزایش مهارتهای ارتباطی تأثیر داشـته اسـت یـ ا نـه، ازروش تحل یل کووار یانس تک متغیری استفاده شد که نتا یج آن در جدول شماره 4 ارایه شده است.
با توجه به جدول شماره 4، تفاوت دو گروه مداخله و کنترل در پس آزمـون مهـارت هـای ارتبـاطی پـس از

جدول 1- محتوای کلی جلسات برنامه مداخله
کنترل اثر پیش آزمـون، معنـادار بـوده و برنامـه مداخلـهتوانسته اسـت حـدود 23% از واریـ انس متغ یـ ر وابـسته راتبیین نما ید. بنابراین، نتا یج نشان داد که برنامه مداخلـه،مهـارتاهـ ی ارتبـاطی کارکنـان بیمارسـتان را بـه طـور معنــاداری (01/0<p) افــزایش داده اســت. میــانگین و انحراف مع یار نشانه های ف یزیولوژیکی استرس در جـدول شماره 5 ارایه شده است.
نتایج ارایه شده در جدول شماره 5 نـشان مـیدهـدکه م یانگین نشانه های ف یزیولوژیکی اسـترس بـرای گـروهمداخله در پیشآزمون 49/59 بوده که در پـسآزمـون بـه20/50 کاهش یافته اسـت. در گـروه کنتـرل نیـ ز کـاهشاندک م یانگین مشاهده میشود. به منظور آزمون معناداری این تفاوت و تعیین اثربخـشی برنامـه مداخلـه در کـاهشنــشانه اهــ ی فیزیولــوژیکی اســترس از روش تحلیــل کوواریانس تک متغیری استفاده شد که نتایج آن در جدولشماره 6 ارایه شده است.
براساس جدول شماره 6، تفاوت گروههای مداخله وکنترل در کاهش نشانه های فیزیولوژیکی اسـترس معنـاداراست و میتوان گفت که حدود 13% از واریانس نشانه های فیزیولوژیکی استرس توسط مداخله آموزشـی تب یـی ن مـی-شود. بنابراین، آموزش شناختی رفتـاری گروهـی توانـستهاست نشانه های ف یزیولوژیکی استرس را بهطـور معنـاداری (05/0<p) کاهش دهد.
مدت زمان محتوای جلسه موضوع جلسه
4 ساعت تعریف استرس و چگونگ ی تأثیر آن بر عملکرد جسمی، روانی و اجتماعی، منابع استرس کلیاتی در مورد شناخت دقیق استرس اول
4 ساعت روشها ی شناخت ی رفتار ی مدیریت استرس شامل بازساز ی شناختی،
حلمسأله، مدیریت زمان، مثبتاندیشی، آرمیدگی و تنفس دیافراگمی روشها ی مقابلهای مؤثر براساس رویکرد شناختی رفتاری دوم
4 ساعت ارتباط کلامی و غیرکلامی، زبان بدن و نشانهها، صراحت در ارتباط کلامی و گوش کردن، چگونگ ی برقرار ی ارتباط ارتباط مؤثر و انواع و عناصر اصل ی آن سوم
4 ساعت شناسایی موانع ارتباطی، یادگیری و استفاده از پلهای ارتباطی مانند خلع سلاح کردن، همدلی، نوازش، حل تعارضهای بینفردی، دوست داشتن و تعهد داشتن موانع و پلهای ارتباطی، چگونگی حل تعارض-
های بینفردی، گامهای عملی روش حلمسأله چهارم

جدول 2- ویژگیهای جمعیتشناختی گروه نمونه
انحراف معیار میانگین گروه کنترل انحراف معیار میانگین گروه مداخله
درصد تعداد درصد تعداد ویژگی
7/61 33 100 16 8/29 39 100 16 سن
جنسیت
62/5 10 69 11 زن

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

37/5 6 31 5 مرد
وضعیت تأهل
18/7 3 37/5 6 مجرد
81/3 13 62/5 10 متأهل
تحصیلات
12/5 2 0 0 دیپلم
12/5 2 12/5 2 فوق دیپلم
56/2 9 68/8 11 لیسانس
18/8 3 18/8 3 فوق لیسانس

جدول 3- میانگین و انحراف معیار مهارتهای ارتباط ی گروهها
گروه کنترل گروه مداخله
پسآزمون پیشآزمون پسآزمون پیشآزمون
SD M SD M SD M SD M متغیر
12/06 115/63 9/11 118/78 11/61 127/62 9/93 122/56 مهارتها ی ارتباطی

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

جدول 4- نتایج تحلیل کوواریانس تک متغیر ی مهارتهای ارتباطی


دیدگاهتان را بنویسید