Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

روش: محققان در این پژوهش از روش نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون و پسآزمـون بـا دو گـروه آزمـایش و کنتـرلاستفاده کرده اند. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی اردبیل تشکیل میداد کـه از ایـنجامعه دو کلاس به صورت نمونهگیری در دسترس انتخاب گردید. ابزار استفاده شده در این پژوهش پرسشنامه مهارتهای تفکرانتقادی کالیفرنیا فرم ب (CCTST) بود. در اجرای پژوهش ابتدا آزمون مهارتهای تفکر انتقادی برای هر دو گروه (آزمایش وکنترل) اجرا شد . سپس گروه آزمایش به مدت یک ترم تحصیلی با یادگیری تلفیقی و گروه کنترل به صـورت حـضوری آمـوزشدیدند. در آخر ترم پسآزمون مهارت های تفکر انتقادی برای هر دو گروه اجرا شد. در نهایت نمـرات حاصـل از آزمـون بـا روشآماری تحلیل کوواریانس، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافتهها: بین میانگین نمره مهارتهای تفکر انتقادی در دو گروه آزمایـشی و کنتـرل، قبـل از مداخلـه آموزشـی تفـاوتمعناداری نبود (گروه کنترل : 93/10، گروه آزمایش (25/11). نتایج بعد از مداخله آموزشی نشان داد که میزان نمره مهـارتهـایتفکر انتقادی گروه آزمایش به طور معناداری نسبت به گروه کنترل (میـانگین گـروه آزمـایش: 41/13 و گـروه کنتـرل: 16/11) افزایش یافته است (001/0<p).
نتیجهگیری: نتیجه این پژوهش نشان داد که یادگیری تلفیقی بر مهارتهای تفکـر انتقـادی و زیرمؤلفـه هـای تحلیـل،ارزشیابی و استنباط تأثیر معناداری دارد اما بر مؤلفههای استدلال استقرایی و قیاسی تأثیر معناداری نداشـت . بنـابراین اسـتفاده ازیادگیری تلفیقی در آموزش، یکی از عوامل مهم رشد و شکوفاییدهنده مهارت های تفکر انتقـادی دانـشجویان پرسـتاری اسـت،پس توصیه می شود دانشگاهها و اساتید از این روش آموزشی بیش از پیش بهره گیرند.

کلید واژه ها: آموزش، یادگیری تلفیقی، یادگیری الکترونیکی، مهارتهای تفکر انتقادی، تحلیل

تاریخ دریافت: 12/6/1393 تاریخ پذیرش: 6/12/1393

مقدمه

زن دگی ام روزی بـشر در مقای ـسه ب ا س دهه ا و هزارههای قبل به شـدت دچـار تحـول و دگرگـونی شـدهاست. این نوع زندگی به دلیـل پیچیـدگیهـای اجتمـاعی،تحصیلی، اقتصادی و فرهنگی نیازمند مهارتهای خاصـیاست که از جمله آنها می توان به تفکر سـطح بـالا اشـارهکرد. تفکر سطح بالا را میتـوان بـه عنـوان نـوعی تفکـرغیرالگوریتمی (non-algorithmic) و پیچیده دانـستکه اغلب راهحلهای متنوعی را تولید میکند. تاکنون انواعمختلفی از تفکر سطح بالا شناسایی شدهانـد کـه از جملـهآن ها می توان به تفکر انتقادی اشاره کرد (1).
تفکر انتقادی قضاوت هدفمند و خود تنظیم میباشـدکه در نتیجه تفسیر، تجزیـه و تحلیـل، ارزشـیابی و اسـتنباطشکل میگیرد (2). به عبارت دیگـر مـیتـوان گفـت تفکـرانتقادی فرایندی هدف دار بوده که موجب حـل مـشکلات وتصمیم گیری مناسب در شرایط متفاوت مـیگـردد (3). ایـنتفکر به فرد اجازه میدهد کـه تئـوریهـای مـورد اسـتفاده،شواهد موجود، معیارها یا استانداردهای شرح داده شـده و یـاارزش روشهای مورد استفاده را به طور منطقی و بـه روشاسـتدلالی مـورد قـضاوت قـرار دهـد (4). امـروزه پـرورش مهارتهای تفکر انتقادی دانشجویان از امور پیچیده و مهـمدر مقوله آموزش میباشد، چرا که برون داد اطلاعات جامعـهاز تفکر انتقادی افراد درباره ایـن اطلاعـات فراتـر رفتـه، بـهگونهای که در سال های اخیـر متخصـصان امـور تربیتـی ازناتوانی دانشجویان در زمینه تفکـر انتقـادی بـه شـدت ابـرازنگرانی نمودهانـد (5). اهمیـت پـرورش مهـارتهـای تفکـرانتقادی در حدی اسـت کـه برخـی از صـاحب نظـران آن راهدف عمده تحصیلات و تجارب دانـشگاهی بـر شـمرده انـد(6). تفکر انتقـادی از امـور مهـم در آمـوزش پرسـتاری نیـزمیباشد (7) بررسیهای به عمل آمده در مورد فعالیـتهـایپرستاری نشان میدهند که مهـارتهـای تفکـر انتقـادی ازقبیل استنباط، تشخیص پـیش فـرضهـا، اسـتنتاج، تعبیـر وتفسیر و ارزشیابی دلایل، نقش اساسی را در انجـام اقـداماتپرستاری ایفا مینمایند (8). استفاده از تفکر انتقادی در بالینو شـرایط ب الینی ب سیار ب ا ارزش اس ت ب ه ط وری ک ـهتصمیم گیری بالینی نیازمند دانش کـاربردی مناسـب بـالین،مهــارت جمــع آوری اطلاعــات و دانــش اختــصاص دادن استراتژیها جهت رفع مشکل مربوط بـه بیمـار بـه صـورتمؤثر است (9). تصمیم گیری براساس تفکـر انتقـادی تـسلطپرستاران را بر شرایط بحرانـی افـزایش داده و سـبب بـالاتربردن کیفیت مراقبتهای پرسـتاری توسـط وی مـیگـردد .
فقدان تفکر انتقادی و در نتیجه عدم اعتماد به نفـس، سـببافزایش شکاف میان اطلاعات، عملکرد و شک بیشتر نسبتبه تواناییهای پرستار در وضعیت بحرانی مـیگـردد (10). از آنجایی که پرستاران نقشهای مدیریتی را نیز ایفا مینماینـدنیاز مبرم آنان به این مهارت بیش از پیش آشکار مـیگـردد،چرا که تغییرات سـریع و مـسایل پیچیـده مراکـز بهداشـتی درمانی، از جمله عدم تعادل میان نیازهای بودجهای با منـابعمحدود موجود و کاهش پرداخت موارد مصرفی، همگـی بـهتوانایی تفکر انتقادی به منظور بهبود کیفیت تصمیم گیـری وحل مشکلات در مواجهه با موضوعات جاری مـدیریتی نیـازدارند (11). توسعه سـریع فنـاوری در زمینـههـ ای مختلـف،تراکم دانش، گسترش علـم ارتباطـات و ظهـور انـواع ابـزارپردازش اطلاعات باعث شده است تا نیازهای جدیدی مبتنیبر ساختار جدید اقتصادی، فرهنگی، علمی و آموزشی شـکلبگیرد. با توجه به چنین امری، نیـاز بـه نیـروی متخـصص،خلاق و نقاد در همه ابعـاد ضـروری بـه نظـر مـی رسـد تـاجوابگوی خواست ههـ ای دنیـای مـدرن باشـد (12). در عـصرحاضر، دانشجویان برای رویارویی با تحولات شـگفت انگیـزهزاره سوم میلادی باید مهارتهای تفکر انتقـادی و خـلاقخود را به منظور تصمیمگیری مناسب و حل مسایل پیچیـدهجامعه بهبود بخشند (13).
از سوی دیگر، استفاده از فناوری و آمـوزش مجـازی،دروازههای نوینی را برای ارتقای آموزش گشوده اسـت. امـا،پیرامون استفاده از فنـاوری و آمـوزش مجـازی سـؤال هـایمهمی مطرح است: برای مثال سؤالاتی مانند این که آیا تنهااستفاده از فناوری و آموزش مجازی کافی است؟ اگر خیر، ازچه رویکردی استفاده کنیم و چه عـواملی مهمـی را بایـد درنظر بگیریم؟ در پاسـخ بـه ایـن سـؤال برخـی متخصـصینبرنام ه ری زی آموزش ی، ی ادگیری تلفیق ی (Blended
learning) را به عنوان یک راه حـل پیـشنهاد مـیکننـد .
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Sikora وCarroll (14) گزارش کردند که دانشآموزان تحــصیلات عــالی کــه دروس آن هــا کــاملاً بــهصــورت »الکترونیکی یا برخط« اسـت رضـایت کمتـری نـسبت بـهدروس سـنتی دارنـد. Marino (15) دریافـت کـه برخـی دانشآموزان با سـاختار دروس »بـر خـط« مـشکل دارنـد وهمچنین با مدیریت زمان در چنین محیطهایی نیـز مـشکل
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

دارند. Dembo در بررسی پژوهشهای انجام شده دربـارهاثربخشی روش آموزش با کامپیوتر، این گونـه نتیجـهگیـریکرده است که آمـوزش بـه کمـک کـامپیوتر وقتـی کـه بـهصورت مکمل آموزش کلاسی بهکار میرود، اثر بخشتـر اززمانی است که به جای آموزش کلاسی مورد اسـتفاده قـرارم ی گی رد (16). در واق ع Dembo تلفی ق آم وزش ه ای الکترونیکی همراه با شیوههای چهـره بـه چهـره (سـنتی ) را مـــؤثرتر مـــی دانـــد. Akkoyunlu و Soylu (17) و Gould (18) اسـ تدلال کردنـ د در یـ ادگیری تلفیقـ یدانشآموزان از منافع ترکیبی یادگیری الکترونیکـی و چهـرهبه چهره بهره مند می شوند.
یادگیری تلفیقی، از جمله روشهای نوین و کارآمـداست که سعی دارد بـا ترکیـب آمـوزشهـای حـضوری ومجازی و نیز شیوههای معلـم- محـور و فراگیـر- محـور،موجبات یادگیری بادوام را در فرآینـد یـاددهی- یـادگیریفراهم آورد . یادگیری تلفیقـی ترکیبـی از یـادگیری سـنتیچهره به چهـره و یـادگیری بـرخط اسـت، بـهطـوری کـهآموزش هم در کلاس درس و هم بهصـورت الکترونیکـیانجام میشود و بخش بر خط آن، حالت گـسترش یافتـه و ادامه یادگیری کلاسی سنتی اسـت (19). Thorne (20) و Gutierrez (21) یادگیری تلفیقی را آمیختن یادگیریالکترونیکی و آموزش چهره به چهره دانستهانـد . یـادگیریتلفیقی فعالیتهای یادگیری را توصیف میکند کـه شـاملترکیب نظاممند، تعاملات چهره بـه چهـره و تعـاملات بـرپایه تکنولوژی میان دانشآموزان، معلمان و منابع یادگیریاست (22). یک روش تدریس تلفیقی مـیتوانـد از دیـدگاهطرح درس بین رشتهای، متصل کننـده دو پیوسـتار محـیطیادگیری کاملاً چهره به چهـره و محـیط یـادگیری کـاملاًالکترونیکی باشد . بخش چهره بـه چهـره مـیتوانـد یـا درکلاس درس باشد یا معلم به دیدار دانشآموزان برود.
یادگیری تلفیقی آمیزهای از آموزش چهره به چهره،یـــادگیری هـــم زمـــان و ناهمزمـــان الکترونیکـــی وغیرالکترونیکـی اسـت و هـدف آن بهینـ هسـازی بـازدهی آموزش همراه با کاهش هزینهها است (23). در ای ن محیطتعاملات و ارتباطات اجتماعی تسهیل می شوند، بـسیاری ازمــشکلات آموزشــی ســنتی کــاهش مــی یابنــد و بــرای یادگیرندگان محیطی انعطافپذیر، راحـت و در عـین حـالبهره مند از مزایای آموزشی چهره به چهره ایجاد مـی شـود (24).
Moskal و hortman ، Dziuban طبق نظر
(25)، یـادگیری تلفیقـی بـه دوبـاره طراحـی کـردن مـدلآموزش ی هم راه ب ا مشخ صات آن اش اره دارد ک ه ای نویژگیها عبارتند از: 1. تغییر از آموزش معلم محـوری بـهشاگرد محوری که یادگیرندگان فعال هـستند؛ 2. افـزایشتعاملات بین معلم-شاگرد، شا گرد-شاگرد، شاگرد -محتوا وشاگرد-برونداد. همچنین کشف شده اسـت کـه یـادگیریتلفیقی در برنامههای آموزش معلمـان، کارآمـدی معلمـانابتدایی، مهار تهای تفکـر انتقـادی، خلاقیـت و کارآمـدیتدریس شخصی مؤثر است (26). در یادگیری تلفیقی هـمیادگیرنده و هم یاددهنده با انگیزه بیشتری بـه یـادگیری وجستجوی مطالب می پردازند و یادگیری بهتر و عمیقتـریایجاد می شود (27). در مقایسه با آموزش سنتی، استفاده ازفناوری موجب بهبود تعاملات اجتماعی بـین دانـشجویان،یادگیری مشارکتی و یادگیرنده- محور می شود کـه بهبـودتفکر انتقادی، تأمل و بازتاب اندیشه، به اشـتراک گذاشـتننقطه نظـرات گونـاگون، انـسجام محتـوا و افـزایش درکدانشجویان از کاربردهای محتوا را به دنبال دارد (28).
بیشتر مطالعـات در ایـن زمینـه بـرروی اثربخـشیتکنولوژیهایی است که در زمینه آموزش به عنوان مکملآموزش حضوری در کلاس درس به کار رفتـه و همچنـینبر عوامل تعیین کننده و پیش بینی کننده موفقیت یا شکستدر این رویکرد، متمرکز شده است (29). تعداد کمی از اینمطالعات در مورد آموزش عالی به طور اخص متمرکز بودهاست (30). از پژوه شهایی که در این زمینه صورت گرفتهاست می توان به یک تحلیل در سطح وسـیع در رابطـه بـااستفاده از تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات، در مورد این که چه مق دار تکنولوژی ها مورد استفاده قرار گرفتـه انـد توسـطChen و همکاران (31) وKuh وhu (32) اشاره کـرد،اما توجهات و ملاحظات کمی در مورد ایـن کـه چگونـه وچرا از این تکنولوژی استفاده شده اسـت وجـود دارد (33).
پژوهش دیگری که در ایـن زمینـه صـورت گرفتـه اسـت،پژوهش اﷲ کرمی (34) است که نشان داد یادگیری تلفیقیدر مقایسه با روش حضوری بـر افـزایش خلاقیـت، تفکـرانتقـادی و مؤلفـه هـای سـیالی، بـسط، ابتکـار، تحلیـل، و استنباط دانش آموزان اثربخشی بیـشتری دارد. بنـی هاشـم،رضایی، بدلی و دانا نیز در پژوهـشی (23) تـأثیر یـادگیریتلفیقی بر تفکر خلاق دانشجویان را نشان دادنـد. زهـری -انبوهی، نیکروان مفرد و پازارگاردی (35) اظهار داشت کـ ه الگوی آموزش بالینی تلف یقی، در مقایسه با الگوی آمـوزشس نتی، روی ارتق اء س طح درک و عملک رد دان شجویان پرستاری در کارآموز ی بالینی واحد قلب مؤثرتر بوده است.
بررسـی پژوهـشها ی پیـشین نـشان مـیدهـد کـه یادگیری تلف یقی م یتواند از جمله روشهای کارآمد و مؤثردر یـادگیری باشـد. پـژوهش اهـ ی متعـددی بـه مقایـسه اثربخشی روشهای یادگیری تلفیقی و سنتی (17،36و37) پرداخت هان د. ب سیاری از مربی ان در تح صیلات ع الی از یادگیری تلف یقی، بهعنوان روش جـایگزین بـرای آمـوزشچهرهبهچهره و آموزش به کمک کامپیوتر، استفاده کردهاند.
این شیوه نقاط قوت هر یک از این آموزشهـا را دارد و درعین حال ضعفهای آن ها را به کمترین میزان مـی رسـاند (38).
بنا بر مطالب فوقالذکر، ضرورت داشتن مهارتهای تفکر انتقادی دانشجویان پرستاری و قابـل پـرورش بـودن مهارتهای تفکر انتقادی از یک سو، که به عنوان یکـی ازنیازهای اصلی جامعـه مـدرن امـروزی و حرفـه پرسـتاریشناخته مـی شـود و ظهـور انـواع تکنولـوژی هـا در زمینـهآموزش در کنار تدریس حضوری و گـسترش وسـیع نگـاهتلفیقی به این امر از سوی دیگر، نشاندهنده اهمیـت ایـن
دو موض وع ب رای تحقی ق اس ت. ب ا توج ه ب ه اهمی ت مهارتهای تفکر انتقادی و رشد آن در عرصه فعالیتهـایپرستاری به نظر میرسد که یک مسأله ضروری و پایـهای اس ت، ام ا آنگون ه ک ه بای د در ط ی مراح ل تح صیلیدانشجویان پرستاری به آن توجـه کـرد، نمـی شـود. بـدینترتیب نتیجه آن برخورداری از سطوح پایینتر این مهـارتمیان دانشجویان و پرسنل پرستاری بوده است که باید بـهآن توجه و در جهت رفع آن برنامه ریزی گردد و همچنـینپـرورش نیـروی انـسانی مبتنـی بـر فنـاوری اطلاعـات و ارتباطات و اسـتفاده از یـادگیری الکترونیکـی در آمـوزشبرای جامعه اجتنابناپذیر است، لذا پژوهش حاضر، با هدفتعیین اثربخشی یادگیری تلفیقی بر پـرورش مهـارتهـایتفکر انتقادی و مؤلفههای آن (تحلیل، استنباط، ارزشـیابی،استدلال استقرایی و استدلال قیاسی) است.

روش مطالعه
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این پژوهش، از طـرح آزمایـشی پـیش آزمـون- پس آزمون با دو گروه (آزمـایش و کنتـرل) اسـتفاده شـد. جامعه آماری این پـژوهش را کلیـه دانـشجویان پرسـتاریدانـشگاه علـوم پزشـکی اردبیـل تـشکیل مـی داد. نمونـه پـژوهش حاضـر، شـامل دو کـلاس بـود کـه بـه صـورتنمونهگیری در دسترس انتخاب گردید و دانـشجویان یـککلاس 30 نفر و دیگری 31 نفر بودند؛ که در کـل، حجـمنمونه 61 نفر بود. معیارهای ورود به مطالعه، تمایل داشتندانشجویان به شرکت در پژوهش و برداشتن درس تغذیه وتغذیه درمانی بود و معیـار خـروج از مطالعـه هـم نداشـتنتمایل شرکت در پژوهش بود. برای اجرای پژوهش حاضر،ابتدا با دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، برای انجام پـژوهش،هماهنگیهای لازم به عمل آمـد و بـا قبـول همکـاری ازسوی آن دانشگاه و بعـد از مـذاکره بـا اسـتاد مربوطـه درخــصوص شــیوه اجــرای پــژوهش، ابتــدا پــیش آزمــونمهارتهای تفکر انتقادی برای هر دو گروه (گروه آزمایشو کنترل ) اجرا شد . سپس یکـی از کـلاسهـا بـه صـورتگمارش تصادفی به عنـوان گـروه آزمـایش و دیگـری بـهعنوان گروه کنترل برگزیده شـدند. پـس از اجـرای پـیشآزمون، متغیر مـستقل (یعنـی اسـتفاده از تکنولـوژیهـایاطلاعاتی و ارتباطاتی از قبیل وایبـر، ایمیـل و وبـلاگ درکنار آموزش حضوری در کلاس و به عبارت دیگر آمـوزشبرای گروه آزمایشی علاوه بر استفاده از آموزش حـضوری،با استفاده از تکنولوژ یهای ارتباطی مثلاً از طریـق ایمیـلتکالیف دانشجویان مورد بررسی قـرار مـی گرفـت و یـا بـااستفاده از گروهی که در شـبکه اجتمـاعی مجـازی وایبـرتشکیل داده شده بود به بحث و گفت وگو در مورد موضـوعدرســی پرداختــه مــی شــد و از طریــق وبــلاگ تکــالیفدانشجویان مورد برسی قرار می گرفت و نمرهدهـی هـم ازطریق وبلاگ بود) به مدت یک ترم تحـصیلی (سـه مـاه) برروی گروه آزمـایش اعمـال گردیـد و در نهایـت، بعـد ازپایان ترم تحصیلی، پس آزمـون پرسـشنامه مهـارتهـایتفکر انتقادی برروی هر دو گروه اجرا شد که بدین ترتیب،اطلاعات مـورد نیـاز جمـعآوری شـده و سـپس بـه دلیـلاستفاده از پیش آزمون جهت تعدیل تفاوتهای اولیـه بـینآزمــودنیهــا بــا اســتفاده از روش تحلیــل کوورایــانس(ANCOVA) مورد تجزیه و تحلیل واقع شـدند. دلیـلاستفاده از این آزمون به این امر بر میگـردد کـه در طـرحپژوهش حاضر محققان برای کنترل اثر مربوط به آمـادگیقبلی و تعدیل اثر این متغیر از پیش آزمون به عنوان متغیـرکنترل استفاده گردید.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

قبل از استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس باید برخیاز پیش فرضهای مهم این آزمون آماری مورد بررسـی قـراربگیرد، چرا که عدم رعایت این مفروضهها ممکن است نتایجتحقیق را با سوگیری همراه سازد. پیشفرضهای استفاده ازتحلیل کوواریانس عبارتند از: نرمال بودن توزیـع پراکنـدگیدادهها – برابری واریانسهای خطا – همگن بـودن خطـوطرگرسیون، این سه مفروضه قبل از تحلیل کوواریانس بـرایاین پژوهش مورد بررسی قرار گرفت. خوشـبختانه هـر سـهمفروضه آزمون تحلیل کوواریانس برقرار بود . یعنـی اسـتفادهاز تحلیل کوواریانس برای تحلیـل دادههـای ایـن پـژوهشمناسـب بـود. بـدین صـورت، از طریـق مقایـسه دو گـروه، فرضیه های پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند.
ابــزار اســتفاده شــده در ایــن پــژوهش پرســشنامهمهارتهای تفکر انتقادی کالیفرنیا فرم ب (CCTST) بـود .
این پرسشنامه که در سال 1990 توسـط فاسـیون و فاسـیونساخته و ارزیابی شد دارای 34 گویه است که برخـی از آنهـاچهار گزینهای و برخی پنج گزینهای است . در هر گویـه فقـطیک پاسخ صحیح وجود دارد و نمره کل فرد میتواند حـداکثر34 باشد . پنج حوزه تفکر انتقادی که در این پرسـشنامه مـورد ارزیابی قـرار مـیگیـرد شـامل تحلیـل، ارزشـیابی، اسـتنباط،استدلال استقرایی و استدلال قیاسی است. زیرمقیاس تحلیلشامل 9 گویه، ارزشیابی شامل 14 گویه، اسـتنباط شـامل 11 گویه و استدلال استقرایی و قیاسی هر کدام شامل 15 گویـهاست. میانگین تعیین شده برای این آزمون 89/15 اسـت (3). ضریب پایایی آزمون با استفاده از روش آلفای کرونباخ 72/0 و اعتبار سازه تمام خرده مقیاسها با همبستگی مثبت و بالا بین 60-65% گزارش شده است (39).

یافتهها
در پژوهش حاضر 39 دانشجوی دختـر (93/63%) و
22 دانشجوی پسر (06/36%) حضور داشتند. میانگین سنیدانشجویان 14/21 با انحراف استاندارد 06/2 بود.

در جدول شماره 1 شـاخصهـای توصـیفی پـیش-آزمون و پسآزمون بـه تفکیـک گـروه کنتـرل و آزمـایشنشان داده شده است. همان طور که مشهود است میـانگینگروه آزمایش در پسآزمون نسبت به پیشآزمون بـه طـور قابل ملاحظه ای افزایش داشته اما در میانگین گروه کنترلدر پیشآزمون و پسآزمون تفاوت احساس نمیشود.
در این پژوهش، برای بررسی فرضیههای پـژوهشاز آزمــون آمــاری تحلیــل کوواریــانس یــک عــاملی
(ANCOVA) استفاده گردید.
در جدول شماره 2 نتیجه آزمون تحلیل کوواریـانسبه وضوح نشان داده شده اسـت. همـان طـور کـه در ایـنجدول مبرهن است حتی بعد از تعـدیل اثـر پـیش آزمـون، تفاوت بین گروه آزمایـشی بـا کنتـرل، بـا 99% اطمینـان،معنادار میباشد.
در جدول شـماره 3 خلاصـه نتـایج آزمـون تحلیـلکوواریانس ابعاد تفکر انتقادی به وضـوح نـشان داده شـدهاست. همان طور که در این جدول مبـرهن اسـت، مجمـوع مجذورات بعد تحلیل 50/12 می باشد که منجـر بـه انـدازهآزمونF ، 63/8 میشود که اندازه این آزمونF در سطحیک درصد معنادار است . همچنین مجموع مجـذورات بعـداستنباط 19/12 می باشد که منجـر بـه انـدازه آزمـونF ،82/11 میشود که اندازه این آزمونF هم در سطح یـکدرصد معنادار است . مجموع مجذورات بعد ارزشـیابی 23/9 می باشد که منجر به اندازه آزمونF ، 51/6 شده است کهاندازه این آزمونF هم در سطح یک درصد معنادار اسـت.
مجموع مجذورات بعد استدلال قیاسی 08/3 می باشـد کـهمنجر به اندازه آزمونF ، 19/1 شده است که انـدازه ایـنآزمونF در سطح یک درصد و پنج درصد معنادار نیست ودر نهایت مجموع مجذورات بعد استدلال اسـتقرایی 55/5 می باشد که منجر به اندازه آزمونF ، 16/2 شده است کهاندازه این آزمونF هم در سطح یک درصد و پنج درصـدمعنادار نیست.
جدول 1- شاخص های توصیفی نمرات پیش آزمون، پس آزمون مهارتهای تفکر انتقادی و ابعاد آن به تفکیک گروه (آموزش دیده با روش یادگیریتلفیقی و آموزش حضوری)
انحراف استاندارد میانگین تعداد گروه توصیف آماری گروهها
3,11 10,93 30 کنترل نمرات پیشآزمون
3,55 11,25 31 آزمایشی 2,96 11,01 30 کنترل نمرات پسآزمون
3,62 14,41 31 آزمایش جدول 2- نتایج تحلیل کواریانس تأثیر یادگیری تلفیقی بر تفکر انتقادی
سطح معناداری F مقدار میانگن مجذورات درجه آزادی مجموع مجذورات منبع تغییرات
/000 123/80 394/20 2 788/40 مدل تصحیح شده
/328 /973 3/09 1 3/09 عرض از مبدا
/000 223/31 711/03 1 711/03 پیشآزمون
/000 17/53 55/83 1 55/83 گروه (متغیر مستقل)
3/18 58 184/67 خطا
50 10219/00 کل
60 973/08 کل تصحیح شده

جدول 3- خلاصه نتایج تحلیل کواریانس تأثیر یادگیری تلفیقی بر ابعاد تفکر انتقادی
سطح معناداری F مقدار میانگن مجذورات درجه آزادی مجموع مجذورات ابعاد تفکر انتقادی
/005 8/63 12/50 1 12/50 تحلیل
/001 11/82 12/19 1 12/19 استنباط
/013 6/51 9/23 1 9/23 ارزشیابی
/278 1/19 3/08 1 3/08 استدلال قیاسی
/146 2/16 5/55 1 5/55 استدلال استقرایی

بحث
هدف اصلی ایـن پـژوهش بررسـی تـأثیر اسـتفاده ازیادگیری تلفیقی بر مهارتهـای تفکـر انتقـادی دانـشجویانپرستاری بود که مشخص شد استفاده از یادگیری الکترونیکیو حضوری (تلفیقی) بر مهارت های تفکر انتقادی دانـشجویانپرستاری مؤثر است . همچنین 5 فرضـیه فرعـی تـأثیر روشآزمایشی استفاده از یادگیری تلفیقـی بـر ابعـاد 5 گانـه تفکـرانتقادی نیز مورد مـورد بررسـی قـرار گرفتنـد. بـدین ترتیـبیادگیری تلفیقی بر مهارت تفکر انتقادی و سـه بعـد تحلیـل،استنباط و ارزشیابی دانشجویان تأثیر مثبت دارد اما بر دو بعـداستدلال قیاسی و استدلال استقرایی تأثیر معن اداری ندارد . بـهطور کلی نتیجه این پژوهش گویای این نکتـه اسـت کـه بـااستفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنـوان مکمـل درآموزش (یادگیری تلفیقـی) دانـشجویان پرسـتاری مـیتـوانمهارتهای تفکر انتقادی آن ها را ارتقاء بخشید.
نتیجه پـژوهش حاضـر اخـتلاف معنـاداری را بـیننمرات دانشجویان گروه کنترل با گروه آزمایش نـشان داد.
نتیجه این پژوهش با نتایج پـژوهشهـای زهـری انبـوهی،نیکروان مفرد و پازارگـاردی (35)، اﷲ کرمـی (34)، بنـی-هاشـم و همکـاران (23)، Gurpinar and ed (36)، Ellison. Joyes. ،(17)Akkoyunlu & Soylu
.همسو می باشد (37) & Fadzli Ali
در تبیین یافتـه پـژوهش حاضـر و یافتـههـ ای سـایرپژوهش ها می توان گفت که با استفاده از یادگیری تلفیقـی ، تفکرات بـه صـورت کلـی (بـ ه ویـژه تفکـر انتقـادی)، بـه دانشجویان کمک مـی کننـد تـا فراینـد و فـرآورده اجـزای کارشان را شکل دهند و بازنگری کنند و همچنین می تـوانگفت که یادگیری تلفیقی به دلیل استفاده هم زمان از محـیطواقعی کلاس درس و ویژگ ی هـ ای آمـوزش الکترونیکـی، درواقع فضایی نو همراه با دسترسی به منـابع فـراوان را بـرایدانشجویان فراهم می کنـد کـه در ایـن محـیط دانـشجویانمی توانند مبتنی بـر علایـق و نیازهـای خودشـان در آن بـهجــستجو بپردازنــد (23)، از طــرف دیگــر تفکــر ان تقــادی دانشجویان پرستاری هـم فراینـدی قابـل آمـوزش اسـت وهمچنین از امور مهم در آموزش پرستاری نیز مـیباشـد (7).
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:37 +0330 on Wednesday October 11th 2017


دیدگاهتان را بنویسید